Plany, cele, strach – o psychologii zmiany

Zmiana zawsze jest wielkim wyzwaniem. O jej aspekcie psychologicznym, podczas spotkania CIO’s Next Job, mówił Maciej Wiśniewski, założyciel Leadership Development Management Consulting, były partner Andersena, Deloitte, szef S&T i country manager Fujitsu. Sam wielokrotnie dokonywał znaczących zwrotów w swojej karierze, a od trzech lat prowadzi własną firmę. Opowiadał więc także o osobistych doświadczeniach.

Jak przebiega proces podejmowania decyzji?

Epicentrum naszego funkcjonowania jest mózg. Myślimy (kreatywnie, czynnie) tylko przez 7-28% czasu. Przez pozostały czas funkcjonujemy na autopilocie, czyli powtarzamy myślenie nawykowe.

il1

Każdą czynność staramy się przełożyć na nawyk, ponieważ to prowadzi do optymalizacji użycia energii – glukozy, a tę w dużych ilościach zużywany „myśląc”.

Lewa półkula mózgu odpowiedzialna jest m.in. za przetwarzanie informacji takich jak słowa, symbole (także abstrakcyjne), komunikację werbalną, rozumienie kategorii czasowych oraz, co bardzo ważne – za nie nawykowe przetwarzanie informacji. Natomiast prawa półkula odpowiada m.in. za mentalne obrazy istniejących i fikcyjnych zdarzeń, przetwarzanie bodźców oraz zautomatyzowaną reakcję – czyli za nawyki.

il2

Prawej półkuli brakuje inteligencji sytuacyjnej, nie odróżnia czy to co podsuwa lewa półkula jest rzeczywistością czy wyobrażeniem. Gdy lewa półkula rozważa nowe idee o znanych zdarzeniach, prawa próbuje wywołać dawne reakcje na zdarzenia. Stąd gdy pojawia się nowy pomysł, odczuwamy dysonans poznawczy. Żeby lepiej ten proces zrozumieć, warto przeczytać książkę „Siła nawyku” Charlesa Duhigga.

Jesteśmy bardziej skłonni do akceptowania myśli, które są zgodne z naszymi uwarunkowaniami. Dlatego najchętniej poruszamy się w strefie komfortu, w tym co dobrze znamy. Przy podejmowaniu decyzji mamy naturalną skłonność do odrzucania tego, czego nie znamy, myśli, które nie pasują do naszych nawyków – szukamy argumentów, które odpowiadają naszej wizji świata.

Gdy pojawia się pomysł przeprowadzenia zmiany życiowej – np. zmiany pracy – jest odrzucany i mózg dobiera odpowiednie argumenty. Analizujemy pomysł, myśli weryfikowane są przez nawyki myślowe, często odczuwamy wręcz fizjologiczne reakcje („zmroziło mnie na samą myśl o tym”). Pojawia się bariera strachu.

Niektórzy psychologowie mówią o wewnętrznych sabotażystach.

Etapy zmiany:

  • Komfort – w strefie komfortu nigdy nie następuje rozwój, nic się nie rodzi bez bólu
  • Myślenie
  • Strach
  • Świadome działanie

Trzeba odróżnić strefę komfortu od strefy kompetencji, którą trzeba poszerzać, ale nie należy jej opuszczać.

Większość ludzi zniechęca się do zmiany na etapie strachu.

Osoby, które chcą wprowadzić świadome zmiany powinny się zastanowić i uświadomić sobie swoje nawyki myślowe.

Świadome życie:

  • Osobista misja
  • Osobista wizja
  • Moje cele
  • Model sukcesów i porażek
  • Otoczenie
  • Podejście do porażek
  • Plan rozwoju osobistego

Samoświadomość pomaga w wyjściu z wewnętrznego konfliktu . Przełom może nastąpić dzięki znalezieniu zgodności z wyznawanymi wartościami, obrazem siebie wyznaczonym celem, obranym kierunkiem.

Wskazówki dla świadomych zmian:

  • Poznawanie i panowanie nad swoimi nawykami
  • Oduczenie się bezproduktywnych przyzwyczajeń
  • Systematyczne podejście do samorozwoju i samodoskonalenie się
  • Identyfikacja, analiza i wdrażanie procesów samodoskonalenia się
  • Ccodziennie zarezerwowany czas na myślenie kreatywne

Warto zadać sobie pytania:

  • Kim jestem? Co o sobie myślę? (moja osobista misja i wizja)
  • Jak wygląda moja hierarchia wartości?
  • Co uwielbiam robić? W czym jestem dobry? W jakich obszarach potrafię zarobić? W czym muszę być dobry?
  • Co czyni mnie szczęśliwym? Co daje satysfakcję?
  • Na ile przykładam wagę do komunikacji z innymi ludźmi?
  • Jaki jest mój plan rozwoju osobistego?
  • Ile czasu dziennie poświęcam na świadome myślenie?
  • Jaki jest mów drugi i trzeci potencjalny zawód?

Czynniki sukcesu

Amerykanie przeprowadzili badania wśród 733 milionerów. Połowa z nich dorobiła się w pierwszym pokoleniu. Jakie czynniki pomogły im w osiągnięciu sukcesu finansowego?

  1. Szczerość w stosunku do innych
  2. Wysoka samodyscyplina
  3. Umiejętność porozumiewania się z innymi ludźmi
  4. Wsparcie ze strony partnera życiowego
  5. Ponadprzeciętne poświęcenie się pracy

Posiadanie wysokiego ilorazu inteligencji znalazło się dopiero na 21. miejscu (wymienione przez co piątego respondenta). Z cytowanego badania wynika, że ważniejsza jest inteligencja emocjonalna, którą można rozwijać przez całe życie.

Motywacja

 Warto nauczyć się motywować do zmiany. Michael V. Pantalon stworzył 6 pytań, które pomogą w szybkim procesie automotywacji:

  1. Dlaczego miałbyś dokonać zmiany?
  2. W jakim stopniu jesteś gotowy na zmianę? (oceń w skali 1 do 10, gdzie 1 oznacza całkowitą niegotowość, a 10 – całkowitą gotowość).
  3. Dlaczego nie wybrałeś mniejszej liczby (lub gdy osoba wybrała 1 zadaj pytanie numer 2 w odniesieniu do mniejszego kroku w kierunku tej zmiany, bądź też zapytaj: co byłoby potrzebne, aby 1 zmieniło się w 2)?
  4. Wyobraź sobie, że nastąpiła zmiana – jakie byłyby jej pozytywne skutki?
  5. Dlaczego te skutki są dla ciebie ważne?
  6. Jaki jest następny krok (jeśli taki istnieje)?

I na koniec kilka inspirujących myśli:

Jeśli nie będziesz miał pomysłu na siebie, ktoś inny może mieć pomysł na ciebie. (Zastanów się, w którym miejscu będziesz w czyimś pomyśle).

„Dopóki nie uczynisz z nieświadomego świadomym, to co nieświadome będzie kierowało twoim życiem, a ty będziesz nazywał to przeznaczeniem” – Carl Gustav Jung

„It’s impossible to outperform your own self-image” – Maxwell Maltz

 

Opracowano na podstawie wykładu pt.  “Plany, cele strach – o psychologii zmiany” opracowanego i wygłoszonego przez Macieja Wiśniewskiego.

www.maciej-wisniewski.com

kontakt: maciej@maciej-wisniewski.com

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *